Computers in de oudheid?

Waren er computers in de oudheid?

Wanneer we spreken over de menselijke geschiedenis, wordt vaak aangenomen dat onze voorouders duizenden jaren geleden eenvoudige mensen waren met eenvoudige werktuigen. Maar wat als dat beeld niet klopt? Wat als onze voorouders toegang hadden tot technologieën die wij ons nauwelijks kunnen voorstellen – misschien zelfs computers en machines die nu volledig uit ons zicht zijn verdwenen?

Een plek waar deze vragen prangend worden is Puma Punku, een mysterieus complex in Bolivia dat archeologen al decennia voor raadsels stelt. De stenen die daar gevonden zijn, tonen een precisie die nauwelijks te rijmen valt met bronzen beitels en stenen hamers. Rechte sneden, perfect symmetrische hoeken en ingewikkelde verbindingen: dit zijn resultaten die wij vandaag de dag pas met industriële machines en computergestuurde apparatuur zouden kunnen bereiken. En toch ligt dit alles daar, in het hart van de Andes, duizenden jaren oud.

Het gangbare antwoord is vaak dat wij de kennis of methodes van de oude bouwers simpelweg nog niet begrijpen. Maar misschien moeten we de vraag anders stellen: is het wel zo ondenkbaar dat er in het verre verleden hoogstaande beschavingen bestonden? Beschavingen die technologie bezaten die inmiddels volledig verdwenen is?

Sceptici wijzen er direct op dat er geen bewijs is gevonden van wielen, van metaal, van geschriften of van complexe machines. Maar dat hoeft ons niet te verbazen. Materialen als metaal en hout vergaan binnen enkele honderden jaren, zeker in omstandigheden waar erosie, natuurkrachten en menselijke activiteit doorwerken. Als wij onze huidige samenleving volledig zouden achterlaten en 10.000 jaar zouden wachten, wat zou er dan nog overblijven van onze computers, servers, fabrieken en steden? Waarschijnlijk niets meer dan fragmenten waar toekomstige archeologen net zo verbaasd naar zouden kijken als wij nu naar Puma Punku.

Wat betekent dit? Het betekent dat we ons beeld van de oudheid misschien te simpel hebben gemaakt. Het idee dat mensen uit die tijd per definitie primitief waren, is een aanname die ons begrip beperkt. Als we erkennen dat hoogstaande beschavingen hebben kunnen bestaan, mogelijk met technologieën die ons huidige voorstellingsvermogen te boven gaan, dan openen we een geheel nieuwe manier van kijken naar de menselijke geschiedenis.

Puma Punku is daarmee niet alleen een raadsel uit het verleden, maar ook een spiegel voor het heden. Het dwingt ons om ons idee van vooruitgang, kennis en beschaving te herzien. Misschien is de geschiedenis van de mensheid niet een rechte lijn van primitief naar hoogontwikkeld, maar een cyclus van opkomst, bloei en ondergang, waarbij complete technologische werelden al eens zijn verdwenen in de mist van de tijd.

De vraag is dus niet of computers en machines duizenden jaren geleden bestonden, maar of wij bereid zijn die mogelijkheid serieus te overwegen.